0:00:10 Wszdzie istniej zastpy potencjalnych zabjcw
0:00:12 jak wiat dugi i szeroki
0:00:14 Ludzi, ktrzy chc zabi ciebie i mnie  i samych siebie,
0:00:17 gdy kieruje nimi co, co uwaaj za najwyszy idea.
0:00:24 Polityka oczywicie jest bardzo wana.
0:00:26 Sytuacja w Iraku, w Palestynie,
00:00:28 nawet problemy spoeczne w Bradford.
00:00:31 Ale dc do zrozumienia gwnych problemw naszej cywilizacji,
00:00:35 nie tramy z oczu tego, co najwaniejsze
00:00:38 plagi zwanej religi!
00:00:43 Zamachowiec samobjca wierzy,
00:00:45 e mordujc w imieniu Boga,
00:00:47 trafi na szybk ciek do raju dla mczennikw za wiar.
00:00:52 To nie jest tylko problem islamu.
00:00:55 W tym filmie chc opowiedzie o gronym zjawisku,
00:00:58 ktre z podobn moc wystpuje w judaizmie i w chrzecijastwie -
00:01:02 o "nie-myleniu", ktremu na imi "wiara religijna".
00:01:08 Jestem naukowcem i w moim przekonaniu
00:01:10  midzy religi i nauk istnieje gboka sprzeczno.
00:01:14 Nie ma adnego dobrego powodu, aby wierzy w istnienie Boga.
00:01:18 Uwaam take, e koncepcja boskiego stwrcy
00:01:21 godzi w elegancj i pikno wszechwiata.
00:01:26 Wiek XXI mia by wiekiem rozumu,
00:01:30 tymczasem okazuje si, e wiara religijna ronie w si.
00:01:36 Religijny ekstremizm odgrywa decydujc rol,
00:01:39 w najbardziej tragicznych konfliktach zbrojnych.
00:01:42 Chcemy, eby wszyscy niewierni opucili ziemie Mahometa,
00:01:45 eby wreszcie si std wynieli.
00:01:47 Ameryka ma swoich wasnych ekstremistw.
00:01:51 Najwaniejszym problemem nastpnego pokolenia
00:01:54 bdzie islamizacja Europy
00:01:57 W Wielkiej Brytanii, ktra yje w cieniu religijnego terroru,
00:02:01 rzd chce ograniczy nasz wolno krytykowania religii.
00:02:06 Nauka - powiada si - nie powinna si wtrca do teologii.
00:02:11 Dlaczego jednak naukowcy mieliby si powstrzymywa od krytyki?
00:02:16 Nadszed ju czas, eby ludzie rozumu, powiedzieli "do"!
00:02:20 Wiara religijna zniechca do samodzielnego mylenia,
00:02:24 powoduje podziay i niesie wiele innych niebezpieczestw.
00:02:45 Pikny widok, prawda?
00:02:47 Taki agodny i niewinny.
00:02:49 Czy nie jest to jednak pocztek owej rwni pochyej,
00:02:53 na ktrej przeciwnym kocu spotykamy modego czowieka
00:02:55 z bomb w plecaku?
00:03:00 Jeli chcesz wzi udzia w redniowiecznych rytuaach religijnych
00:03:04 przy wiecach, kadzidach, muzyce i jzykach martwych
00:03:09 pamitaj: nikt nie robi tego lepiej ni katolicy.
00:03:15 Wszystko, co dzieje si w Lourdes, w poudniowej Francji
00:03:18 mwi nam: nie myl! Nie miej wtpliwoci! Nie zadawaj pyta!
00:03:25 Jeli potrafimy zachowa wiar
00:03:27 wbrew rzeczywistoci i wbrew wszelkim dowodom,
00:03:30 tym bardziej jestemy cnotliwi.
00:03:34 Ten widok robi wraenie, prawda!?
00:03:36 Dla wielu z nas ma icie uwodzicielski urok,
00:03:40 choby ze wzgldu na poczucie grupowej solidarnoci,
00:03:44 ktre z pewnoci rodzi.
00:03:46 Jeli wydaje ci si, e jeste Napoleonem,
00:03:48 musisz si czu bardzo samotnie,
00:03:51 gdy nikt nie podziela twojego przekonania.
00:03:53 Utrzymanie tej wiary wymaga sporej wytrwaoci.
00:03:57 Ale ci ludzie - tysice, ktre przybyy do Lourdes
00:04:00 wszyscy maj to samo urojenie.
00:04:04 To z pewnoci umacnia ich wiar.
00:04:13 Kiedy mylaem, e rozum zwyciy wojn z przesdami.
00:04:18 Dlatego dzisiaj doznaj wstrzsu,
00:04:20 patrzc na tumy wiernych pielgrzymujcych do Lourdes.
00:04:27 Ta religijna trzdka wydaje si nieszkodliwa;
00:04:30 jednak umacnia ona zacofany system przekona,
00:04:33 ktremu w mojej opinii musimy rzuci wyzwanie.
00:04:49 wiato dzienne odsania szczegy wityni,
00:04:52 w ktrej wci pielgnuje si mit o Dziewicy, Matce Boskiej,
00:04:56 ktra miaa si tutaj ukaza pewnej modej,
00:04:59 i nie waham si powiedzie - naiwnej, dziewczynie.
00:05:04 Wierni przybywaj do Lourdes,
00:05:07 gdy wierz, e nawet najcisze choroby mog by uleczone
00:05:11 po zanurzeniu w rdle,
00:05:14 przy ktrym Najwitsza Panienka ukazaa si 14-letniej Bernadecie Soubirous.
00:05:20 W rzeczywistoci jest bardziej prawdopodobne,
00:05:22 e zara si chorob od jednego z tysicy pielgrzymw,
00:05:25 ktrzy zanurzali si w tej samej wodzie.
00:05:37 Czy podr do Lourdes jest czym,
00:05:39 co kady katolik powinien zrobi co najmniej raz w yciu,
00:05:41 tak jak muzumanin powinien odby pielgrzymk do Mekki?
00:05:43 Wcale nie trzeba by katolikiem, eby tu przyjecha.
00:05:47 Przybywaj tu take wyznawcy innych religii.
00:05:49 Sama znam par osb, ktre byy w Lourdes, a nie s katolikami.
00:05:57 Czego si pani spodziewa po wizycie w tym miejscu?
00:06:00 Zyskaam bardzo wiele: wiar, zaufanie i myl,
00:06:04 e tam, na grze jest kto znacznie potniejszy ni jakikolwiek lekarz.
00:06:14 Poddawanie w wtpliwo wiary tych nieszczsnych ludzi
00:06:16 moe wydawa si nieludzkie.
00:06:21 Czy jednak nie lepiej przyj prawd ni udzi si nieuzasadnion nadziej?
00:06:27 Czy istniej jakiekolwiek dowody na cudowne uzdrowienia w Lourdes?
00:06:31 Stwierdzono szedziesit sze cudw
00:06:34 i okoo dwch tysicy niewyjanionych przypadkw wyzdrowie.
00:06:38 Moemy jednak powiedzie,
00:06:39 e w pewien sposb uzdrowione zostay miliony osb.
00:06:42 Uzdrowione w sensie medycznym?
00:06:44 Duchowym.
00:06:46 Chodzi o ludzi, ktrzy pogodzili si ze swoim yciem,
00:06:50 o ludzi, ktrzy odnaleli Boga i uzyskali now ask.
00:06:57 Tak wic opiekuje si Ojciec 80 tysicami pielgrzymw rocznie?
00:06:60 Tak, kadego roku przyjeda tu 80 tysicy chorych ludzi.
00:07:03 I tak jest od ponad stu lat?
00:07:05 Tak.
00:07:07 Tak wic przyjeda 80 tysicy pielgrzymw rocznie
00:07:10 i z tej liczby 66 osb zostao uzdrowionych -
00:07:13 chciabym, eby Ojciec zrozumia mj sposb mylenia.
00:07:17 Po ponad stu latach i milionach pielgrzymw
00:07:21 stwierdzono 66 przypadkw przypuszczalnych cudownych uzdrowie.
00:07:24 Statystycznie nie stanowi to adnego dowodu.
00:07:29 Warto te zwrci uwag, e
00:07:31 nikt nigdy nie dozna na przykad cudownego odronicia odcitej nogi.
00:07:36 Przypadki wyzdrowie dotycz wycznie chorb,
00:07:38 ktre organizm mg pokona samodzielnie.
00:07:40 Ludzie wspieraj si na swojej wierze jak na kulach.
00:07:44 Obawiam si jednak, e ulga, jak odczuwaj
00:07:46 jest pytka i pozorna.
00:07:48 Chc wykaza, e zniesienie wtpliwoci, nieodczne od wiary religijnej
00:07:52 moe prowadzi do znacznie wikszych zagroe.
00:08:12 Wiele osb twierdzi,
00:08:13 e nauka i religia mog zgodnie wspistnie.
00:08:17 Moim zdaniem nie mog.
00:08:19 S ze sob gboko sprzeczne.
00:08:23 Nauka opiera si na badaniach i konstruktywnych wtpliwociach.
00:08:28 Wnioski wyciga si w niej na podstawie dowodw i logicznego mylenia.
00:08:33 Wiara natomiast - wprost przeciwnie -
00:08:36 wymaga zawieszenia mylenia krytycznego.
00:08:42 Naukowcy formuuj hipotezy, modele i idealizacje,
00:08:47 a nastpnie prbuj je obali,
00:08:49 zadaj trudne pytania, s sceptyczni.
00:08:56 Religia przeksztaca niesprawdzone wierzenia w niepodwaalne prawdy,
00:09:01 dziki potdze Kocioa i upywowi czasu.
00:09:10 Chciabym t tez zilustrowa
00:09:12 przykadem mitu o Wniebowziciu Matki Boskiej.
00:09:17 Katolicy wierz, e matka Jezusa, Maria,
00:09:19 bya tak wana, e nigdy fizycznie nie umara.
00:09:23 Z dusz i ciaem zostaa wzita wprost do nieba,
00:09:26 po zakoczeniu ziemskiego ycia.
00:09:30 Oczywicie nie ma na to adnego dowodu.
00:09:32 Nawet Biblia nie wspomina o mierci Matki Boskiej.
00:09:36 Wiara we wniebowzicie Maryi
00:09:40 zrodzia si mniej wicej szeset lat po mierci Jezusa
00:09:43 zostaa wymylona, jak wszystkie inne banie
00:09:45 i stopniowo spopularyzowana w przekazie ustnym.
00:09:48 Wniebowzicie stao si trwaym elementem tradycji katolickiej.
00:09:52 Wierzenie to byo przekazywane przez setki lat,
00:09:55 a szczegln cech tradycji jest to,
00:09:57 e im duej trwa, tym powaniej jest traktowana -
00:10:01 tak jakby sam upyw czasu
00:10:03 czyni z czego, co zostao wymylone - w peni wiarygodny fakt.
00:10:12 W latach 50. XX wieku, tradycja ta utrwalia si tak mocno,
00:10:16 e staa si oficjalnie wyznawan prawd,
00:10:19 staa si dogmatem.
00:10:22 Watykan zadekretowa, e rzymscy katolicy maj wierzy
00:10:26 w doktryn Wniebowzicia Matki Boskiej.
00:10:29 Gdybymy zapytali papiea Piusa XII, skd wie, e to prawda
00:10:34 odpowiedziaby, e musimy mu wierzy na sowo,
00:10:37 poniewa prawda ta zostaa mu objawiona przez Boga.
00:10:41 Papie zamkn si w jednej ze swoich komnat i myla tak dugo,
00:10:47 a przekona sam siebie -
00:10:49 bez wtpienia na gruncie bardzo wyrafinowanej teologii -
00:10:51 e po prostu tak musi by.
00:10:56 Wnioski tego rodzaju nie s szczeglnie szkodliwe,
00:10:59 jeli tylko dotycz mitu o Wniebowziciu Matki Boskiej.
00:11:02 Ale co, gdy papie sam podejmuje decyzje w takich sprawach, jak
00:11:07 uywanie kondomw w Afryce opanowanej przez epidemi AIDS.
00:11:12 W takich przypadkach potga Kocioa,
00:11:14 ktra wyrosa z objawienia, dogmatw i tradycji,
00:11:18 prowadzi do cierpie i mierci wielu tysicy lub nawet milionw ludzi.
00:11:23 Moje zarzuty dotycz nie tylko katolikw.
00:11:26 Wszystkie religie stosuj podobne sztuczki.
00:11:28 Na przykad imamowie i wydawane przez nich wyroki.
00:11:32 Rzdzi nimi ta sama zasada.
00:11:34 Decyzj podejmuje najwyszy przywdca,
00:11:36 dociera ona na coraz nisze szczeble drabiny spoecznej,
00:11:38 a do rodzicw i dzieci.
00:11:40 A wszystko to nawet bez cienia racjonalnego uzasadnienia.
00:11:50 Przeciwnie ni nauka, ktra traktuje nieznane jak wyzwanie,
00:11:53 religia rodzi si i umacnia dziki nierozwizanym zagadkom.
00:11:56 Dla naszych dawnych przodkw
00:11:58 to, co nieznane i niezrozumiae, byo tak ogromne,
00:12:01 e tylko rwnie potna istota,
00:12:03 niebiaski "samiec alfa"
00:12:06 mg wypeni t luk.
00:12:10 Jak dawni ludzie mogli zrozumie wschd soca?
00:12:13 Musieli wymyli pomienistego wonic rydwanu,
00:12:16 boskiego syna, ktry mg przyj nasze ofiary.
00:12:19 Stworzyli wic najwysz istot,
00:12:21 ktra pierwszego dnia stworzenia moga powiedzie:
00:12:23 Niech si stanie wiato.
00:12:27 Nauka umie wyjani t tajemnic.
00:12:32 Dzisiaj wiemy, e soce jest gigantycznym reaktorem nuklearnym,
00:12:36 jedn z miliardw gwiazd emitujcych promieniowanie elektromagnetyczne:
00:12:41 ciepo i wiato.
00:12:45 Skd naukowcy wiedz to, co wiedz o Ziemi i wszechwiecie?
00:12:51 Skd wiemy, e nasza planeta liczy 4.5 miliarda lat
00:12:56 i kry wok Soca, z ktrego czerpie energi?
00:13:03 Skd wiemy, e szkielety dinozaurw maj setki milionw lat?
00:13:09 Odpowied brzmi: mamy na to dowody,
00:13:11 setki i tysice wzajemnie potwierdzajcych si dowodw.
00:13:18 Nauka polega na sprawdzaniu, porwnywaniu
00:13:21 i potwierdzaniu tej masy dowodw
00:13:24 wykorzystywaniu tej pracy do poprawiania dawnych teorii
00:13:27 wyjaniajcych budow i dziaanie wszechwiata
00:13:31 Pamitam pewne wydarzenie z czasw szkolnych,
00:13:33 ktre miao na mnie ogromny wpyw.
00:13:35 Pewien niemody ju profesor z mojego wydziau
00:13:39 by od wielu lat gorcym wyznawc pewnej teorii.
00:13:44 Ktrego dnia nasz uczelni odwiedzi amerykaski badacz,
00:13:47 ktry ostatecznie obali t teori.
00:13:52 Profesor stan przed nami, potrzsn gow i powiedzia:
00:13:55 "Szanowni Panowie! Chciabym wam podzikowa
00:13:57 Przez cae pitnacie lat byem w bdzie".
00:14:01 Jego sowa powitalimy burz oklaskw.
00:14:03 Profesor ucielenia idea naukowca,
00:14:05 ktry powici wiele lat, niemal cae ycie, na obron tej teorii,
00:14:10 a teraz radowa si, gdy udowodniono mu, e si myli
00:14:14 i e dokona si postp w nauce.
00:14:21 Czego sceptyczny naukowiec moe si dowiedzie z tych skamieniaoci.
00:14:27 Skd wzilimy si my i inne ywe istoty
00:14:30 w caej swojej zdumiewajcej rnorodnoci?
00:14:35 W minionych stuleciach ludzko nie miaa innego wyboru,
00:14:38 ni odwoa do hipotezy nadnaturalnej interwencji
00:14:42 Wrd rozlicznych mitw o stworzeniu wiata,
00:14:45 w Ksidze Rodzaju znajdujemy opowie o Stwrcy,
00:14:49 ktremu cae to dzieo zajo zaledwie sze dni pracy.
00:14:56 Ostatecznie,
00:14:57 dopiero w XIX wieku nauka potrafia odpowiedzie na pytanie,
00:15:00 jak to wszystko byo naprawd.
00:15:06 Karol Darwin wpad na genialny pomys,
00:15:10 ktry elegancko wyjania rozwj ycia na Ziemi,
00:15:13 bez odwoywania si do boej interwencji.
00:15:27 Ta gra pomoe nam zrozumie problem, przed jakim stan Darwin.
00:15:33 Nazwijmy j "gr prawdopodobiestwa".
00:15:38 Umwmy si, e to miejsce u stp gry,
00:15:40 symbolizuje najprostsze, bakteryjne formy ycia
00:15:45 jej szczyt wyobraa czowieka lub inne zoone formy ycia.
00:15:51 Jak wic dostalimy si na szczyt tej gry?
00:15:54 Gdyby stao si to za spraw przypadku
00:15:57 lub byo dzieem inteligentnego stwrcy,
00:15:59 dotarlibymy tam jednym skokiem.
00:16:05 To oczywicie zupenie niemoliwe.
00:16:10 Jeli przejdziemy na drug stron "gry prawdopodobiestwa",
00:16:13 nasz problem wyglda jednak zupenie inaczej.
00:16:15 Z tej strony jej zbocze nie jest strome,
00:16:19 wspina si stopniowo, jak proces ewolucji.
00:16:24 eby si dosta na szczyt, musimy tylko wej na jej zbocze
00:16:28 i stawia krok za krokiem.
00:16:31 Wielk zasug Darwina byo odkrycie,
00:16:34 e ycie rozwijao si powoli,
00:16:36 posuwajc si stopniowo naprzd przez cztery miliardy lat.
00:16:42 Autorem tego projektu by dobr naturalny, a nie stwrca.
00:16:57 Wanie Darwinowski dobr naturalny jest si,
00:17:02 ktra zawioda nas na szczyt "gry prawdopodobiestwa",
00:17:05 od pierwotnej prostoty do dzisiejszej zoonoci.
00:17:11 Hipoteza "osobowego stwrcy": nie moga nam da nawet nadziei na sukces;
00:17:15 rodzi bowiem trudniejsze pytanie, ni to, na jakie prbuje odpowiedzie:
00:17:19 Kto stworzy "stwrc"?
00:17:24 Bogactwo i rnorodno ycia
00:17:26 mog si wydawa nieprawdopodobne.
00:17:28 Jednak jest w sposb oczywisty jaowa
00:17:30 prba wyjanienia tego nieprawdopodobiestwa,
00:17:32 przez jeszcze mniej prawdopodobn koncepcj Boga-Stwrcy.
00:17:38 Mylaem kiedy, e jeszcze za mojego ycia
00:17:40 teoria ewolucji bdzie powszechnie przyjta jako fakt naukowy,
00:17:44 potwierdzony przez przygniatajce dowody.
00:17:48 Niestety, wiara religijna polega wanie na tym,
00:17:51 e nawet najbardziej nieodparte i coraz to liczniejsze dowody
00:17:56 nie robi na nikim wraenia.
00:17:58 Dzi teoria ewolucji znowu jest pod obstrzaem.
00:18:05 W tak zwanym "Pasie Biblijnym" w rodkowej czci Stanw Zjednoczonych
00:18:08 fundamentalici chrzecijascy ponownie wytaczaj wojn nauce.
00:18:20 W Nowym wiecie religia dziaa jak prywatne przedsibiorstwo.
00:18:24 Rywalizujce grupy zakadaj przedstawicielstwa na rogu kadej ulicy,
00:18:27 rywalizujc o ludzkie dusze i pienidze.
00:18:37 Fundamentalizm chrzecijaski umacnia si
00:18:39 wrd elektoratu jedynego wiatowego supermocarstwa,
00:18:42 we wszystkich grupach spoecznych, z uwzgldnieniem samego prezydenta.
00:18:47 Jeli wierzy ankietom,
00:18:49 45 procent Amerykanw,
00:18:51 to znaczy okoo 135 milionw mieszkacw tego kraju
00:18:55 uwaa, e wszechwiat liczy sobie mniej ni 10 tysicy lat
00:19:12 Oto "Koci nowego ycia" w Colorado Springs,
00:19:16 gdzie konserwatywni ewangelici
00:19:18 wznieli wart 18 milionw dolarw orodek religijny,
00:19:21 swoj now Jerozolim u stp Gr Skalistych.
00:19:27 Fundamentalistyczne kocioy stanowi w Ameryce potne lobby.
00:19:31 Wywieraj wpyw na wszystko -
00:19:34 od treci programw szkolnych
00:19:37 do polityki zagranicznej.
00:19:45 To miejsce przemawia do wyobrani.
00:19:48 To wicej ni zwyky koci, to caa skomplikowana spoeczno.
00:19:53 12 tysicy czonkw tej kongregacji
00:19:56 moe uczestniczy w jednym spord 1300 programw,
00:20:00 gdzie mog uzyska chrzecijaskie porady na kady temat:
00:20:03 od maestwa do spacerw z psem.
00:20:11 Wszystko tutaj jest przepojone entuzjazmem.
00:20:14 Elementw tradycji jest znacznie mniej ni w Lourdes.
00:20:16 Mnstwo za to chepliwego i gwiazdorskiego wodzostwa.
00:20:27 Pasterzem tej trzdki jest Ted Haggard,
00:20:30 czowiek niezwykle wpywowy,
00:20:32 przewodniczcy National Association of Evangelicals.
00:20:35 "Nowe ycie" jest jego ewangelicznym Watykanem.
00:20:40 Witamy wszystkich naszych przyjaci!
00:20:43 Powicie chwilk i powiedzcie "hello" wszystkim,
00:20:45 siedzcym za wami, przed wami, po waszej prawej i po lewej stronie.
00:20:50 Witamy take wszystkich naszych goci!
00:20:53 Jeli jestecie z nami po raz pierwszy,
00:20:55 otrzymacie od nas pakiet informacji...
00:21:00 Niestety, przyjazny klimat powitania prysn niemal natychmiast,
00:21:03 gdy zaczem rozmawia z pastorem Haggardem o Biblii i nauce.
00:21:10 Przekona si pan, e nie ma racji w jednych sprawach, a ma w innych.
00:21:13 Jednak bardzo prosz, eby w tym procesie
00:21:15 nie popada pan w arogancj.
00:21:21 Mdlmy si. Ojcze nasz, w imieniu Pana naszego, Jezusa Chrystusa,
00:21:25 kochamy ci i chwalimy, wszyscy tu obecni gosz twoj chwa i wielko.
00:21:32 Jestemy ci wdziczni za wszystko, co dla nas uczynie.
00:21:34 Koci "Nowego ycia" w Colorado Springs
00:21:37 jest bastionem amerykaskiego religijnego konserwatyzmu.
00:21:41 Dzikujemy Ci, e odmienie nasze ycie, dzikujemy ci Panie.
00:21:44 Przyjechaem tutaj, eby zrozumie,
00:21:46 dlaczego to, co uwaam za irracjonaln wiar, ronie w si
00:21:50 i dlaczego dokonuje zamachu na nauk.
00:21:56 Witam w Stanach Zjednoczonych!
00:21:58 Dzikuj bardzo!
00:21:59 Pastor Ted Haggard ma bezporedni kontakt z Bogiem...
00:22:02 i Georgem Bushem.
00:22:04 Ten arliwy republikanin twierdzi,
00:22:06 e co tydzie rozmawia z prezydentem.
00:22:09 Jest te w dobrych stosunkach z Tony Blairem i Arielem Sharonem.
00:22:14 Da Pan nam dzisiaj prawdziwe przedstawienie.
00:22:16 Musi to kosztowa niemae pienidze.
00:22:19 Tak, chc eby ludzie modlili si z przyjemnoci,
00:22:23 eby podczas naboestwa byli blisko mnie, dlatego siedz wok mnie,
00:22:28 mog by blisko mnie i mog na nich patrze.
00:22:31 Jest pan z pewnoci bardzo skuteczny w tym, co pan robi.
00:22:33 Paskie wystpienie przypominao mi niemal - prosz wybaczy
00:22:38 - wiec norymberski.
00:22:40 Dr Goebbels byby z pana dumny.
00:22:43 Nic mi nie wiadomo o wiecach norymberskich,
00:22:46 ale wiem, e wielu Amerykanw traktuje moje naboestwa
00:22:48 jak koncerty muzyki rockowej.
00:23:10 Gdy przygotowuj kazanie,
00:23:12 nie chc by grupa szalecw przychodzia eby powiedzie:
00:23:17 "Tak, pastorze! Jest pan tak wspaniay, e wierzymy w kade pana sowo".
00:23:20 Temu bybym stanowczo przeciwny.
00:23:22 Oto sowo wite! Ci z was, ktrzy zostali wybrani zgodnie z wiedz Boga Ojca
00:23:28 w tym miejscu mowa jest o nas, to my zostalimy wybrani do ?
00:23:31 Do czego? O jakie sowo tu chodzi?
00:23:33 Posuszestwo!
00:23:35 Powiedzcie to goniej!
00:23:36 Posuszestwo! Tak, zostalimy wybrani
00:23:39 Kademu z nas jest potrzebne
00:23:41 poczucie sensu istnienia.
00:23:44 ycie i mier czyni nas tym, czym jestemy.
00:23:47 A przecie wikszo z nas,
00:23:49 gdy dojrzewamy i stajemy si odpowiedzialnymi, dorosymi ludmi,
00:23:51 przyjmuje do wiadomoci, e ycie jest skomplikowane
00:23:53 i e yjemy w wiecie subtelnych pcieni,
00:23:55 a nie czarno biaych kontrastw.
00:23:58 Martwi mnie, e tysice "nowonarodzonych" pada ofiar manipulacji
00:24:02 i cofa si do stanu dziecinnych pewnikw.
00:24:05 Jedyn prawd, jakiej potrzebuj, jest Bg -
00:24:07 Bg, tak jak go przedstawia ich pastor.
00:24:14 Wierzymy wszyscy, e sowa Biblii s sowami samego Boga.
00:24:17 Dzi mwiem wam,
00:24:19 ebycie kochali bliniego swego jak siebie samego.
00:24:22 Nie musiaem na to przedstawia adnych dowodw;
00:24:25 ani socjologicznych, ani psychologicznych.
00:24:27 Jak moe pastor twierdzi, e zachca ludzi do samodzielnego mylenia,
00:24:30 wmawiajc im, e kade sowo w tej ksidze jest prawdziwe.
00:24:33 Oni nie musz w to wierzy.
00:24:34 Gdy ja przedstawiam argumenty, mwi tak:
00:24:36 ta ksika mwi to, tamta co innego,
00:24:39 Moje argumenty s inne:
00:24:41 istnieje ksiga, ktr pisao 40 autorw przez 15 stuleci.
00:24:44 Wszyscy pisali na ten sam temat i nie ma midzy nimi adnych sprzecznoci.
00:24:47 adnych sprzecznoci?
00:24:49 Pan nie potrafi poda dwch ekspertw z tego samego pokolenia,
00:24:55 tej samej dziedziny, ktrzy nie mwi rzeczy sprzecznych
00:24:57 Na tym polega pikno nauki!
00:24:59 Naukowcy dysponuj mnstwem dowodw,
00:25:01 nowe napywaj, cay czas zmieniajc nasze rozumienie wiata
00:25:05 a pastor ma jedn ksik, ktra nie ulega adnym zmianom
00:25:08 i ktra zabrania ludziom samodzielnego mylenia.
00:25:10 Postanowilimy pj do tego witego miejsca - prawda to czy fasz?
00:25:13 Prawda!
00:25:14 Prawda! Wszyscy powtarzamy!
00:25:15 Prawda!
00:25:16 wietnie, na tym zamykam gosowanie.
00:25:18 Moim najwikszym zmartwieniem jest to, e ewangelici tacy jak Haggard
00:25:22 wmawiaj czonkom swojej trzdki najoczywistsze, wierutne bzdury.
00:25:27 Ewangelici odrzucaj dowody naukowe
00:25:30 tylko po to, by umacnia wpywy bajek z epoki kamiennej.
00:25:38 Stosujemy bez zastrzee metody naukowe,
00:25:40 jako amerykascy ewangelici.
00:25:42 Uwaamy, e z czasem, gdy poznamy nowe fakty,
00:25:47 bdziemy wiedzie wicej o tym, jak Bg stworzy Niebo i Ziemi.
00:25:51 Nauka dowioda, e nasz wiat istnieje od 4.5 miliarda lat.
00:25:55 Akceptuje pastor ten fakt?
00:25:56 Pan oczywicie dobrze wie, co robi.
00:25:59 Akceptuje pan bez zastrzee pogldy,
00:26:01 przyjte w niektrych krgach spoecznoci naukowej,
00:26:05 tymczasem pana wnuki
00:26:08 bd moe sucha tamy z nagraniem pana wypowiedzi
00:26:10 i bd si z niej mia
00:26:11 Chce si pastor zaoy?
00:26:12 Czasem trudno ludziom,
00:26:14 ktrzy prowadz badania nad uszami lub oczami,
00:26:17 pogodzi si z myl, e powstay one za spraw przypadku.
00:26:20 Przepraszam bardzo! Powiedzia pastor, "za spraw przypadku"?.
00:26:22 Co pastor przez to rozumie?
00:26:23 e oko jako si przypadkowo uformowao.
00:26:25 Kto powiedzia, e tak byo?
00:26:27 Niektrzy ewolucjonici.
00:26:28 Ani jeden z tych, ktrych kiedykolwiek spotkaem.
00:26:30 Doprawdy! Jest oczywiste, e pastor nie ma pojcia o ewolucji.
00:26:33 A moe to pan nie spotka tych ludzi, ktrych ja poznaem?
00:26:36 Posuchaj, najwyraniej nie zdajesz sobie sprawy,
00:26:39 e mamy tu do czynienia z intelektualn arogancj.
00:26:44 To dlatego ludzie tacy jak ty,
00:26:47 nie mog si porozumie z ludmi wiary.
00:26:50 Ja nie okazuj innym wyszoci
00:26:54 tylko dlatego e, wiem od nich o wiele wicej.
00:26:56 A gdyby tylko przeczyta te ksiki, jakie ja czytaem
00:26:58 i gdyby pozna tych uczonych, ktrych ja poznaem,
00:27:01 byby rwnie wielki, jak ja.
00:27:03 Szanowny panie,
00:27:05 s rzeczy, ktre pan wie
00:27:07 i s rzeczy, ktrych pan nie wie.
00:27:09 Z upywem lat przekona si pan,
00:27:11 e w pewnych sprawach mia pan racj, a w innych nie.
00:27:14 Jednak bardzo prosz, eby przez ten czas
00:27:16 nie popada pan w arogancj.
00:27:23 Na parkingu doszo do nieprzyjemnego zajcia.
00:27:26 Pakowalimy swoje rzeczy, gotowi do wyjazdu,
00:27:29 kiedy nagle pojawi si Haggard
00:27:31 i rozkaza:
00:27:33 "Wynocie si, wsadz was do wizienia i skonfiskuj wasz film!"
00:27:38 Potem powiedzia co bardzo dziwnego:
00:27:39 "Nazwalicie moje dzieci zwierztami".
00:27:42 Pniej, po duszym namyle uznalimy,
00:27:44 e musiao mu chodzi o to, e mwiem o ewolucji...
00:27:46 Wydawao mu si, e mwiem,
00:27:48 i czonkowie jego trzdki s zwierztami,
00:27:50 co w pewnym sensie rzeczywicie powiedziaem,
00:27:52 gdy wszyscy ludzie s zwierztami.
00:28:12 Haggard chce,
00:28:14 eby uczy o ewolucji
00:28:16 jak o rwnowanej teorii, obok bliblijnej koncepcji stworzenia
00:28:20 i koncepcji tzw. inteligentnego projektu,
00:28:22 wedug ktrej Bg dziaa poprzez ewolucj.
00:28:25 Brzmi to cakiem rozsdnie, prawda?
00:28:32 Naprawd jednak nie jest to ani troch rozsdne.
00:28:35 To nie s rwnowane teorie.
00:28:37 Na poparcie ewolucji przez dobr naturalny
00:28:39 mamy tysice dowodw,
00:28:42 a biblijna koncepcja stworzenia jest z sprzeczna z dowodami,
00:28:45 a na jej poparcie mona wskaza co najwyej kilka staroytnych tekstw.
00:28:51 W wiecie zdominowanym przez Haggarda i jego zwolennikw
00:28:54 racjonalni ateici yj w takim poczuciu zagroenia, e
00:28:57 zorganizowana przez nich "grupa wolnomylicieli":
00:29:01 spotyka si potajemnie
00:29:03 by moe, by wsplnie pomarzy o przeniesieniu si do Kanady.
00:29:06 Jak mio was spotka!
00:29:07 Witaj Richard! Witaj! Wspaniale ci widzie!
00: 29:11 Czy wolnomyliciele czuj si obecnie w jaki sposb przeladowani?
00:29:14 Dostaem sporo listw z pogrkami
00:29:18 i korespondencji od rodzicw moich uczniw,
00:29:20 w ktrych nazywaj mnie wcieleniem szatana, bo nauczam ewolucji.
00:29:24 Niektrzy pastorzy w Colorado Springs
00:29:26 namawiaj uczestnikw szk letnich,
00:29:30 by przeciwstawiali si nauczycielom biologii w szkoach.
00:29:33 Czy mona mwi o zorganizowanej kampanii?
00:29:35 Tak jest, z pewnoci mona mwi o zorganizowanej kampanii...
00:29:38 Oni ju maj tak mentalno, e racja jest zawsze po ich stronie.
00:29:41 W tym kraju, kto, kto ujawni si jako ateista,
00:29:44 moe si spodziewa powanych kopotw zawodowych,
00:29:47 moe nie dosta pracy, moe straci prac lub nie dosta mieszkania 
00:29:52 W tych sprawach Amerykanie budz si bardzo powoli.
00:29:56 Zaczynaj sobie zdawa spraw z tego, co si dzieje wok,
00:29:59 tak jak w epoce maccartyzmu.
00:30:01 Dzisiaj jest bardzo podobnie?
00:30:03 Nadal nie dostrzegamy zagroe zwizanych z religijnym ekstremizmem.
00:30:09 Chrzecijaskim faszyzmem, prawda?
00:30:11 Tak - jakkolwiek bymy tego zjawiska nie nazwali.
00:30:13 Ostatnio np. syszaem takie okrelenia:
00:30:15 teologia dominujca lub chrzecijastwo dominujce.
00:30:31 Amerykascy fundamentalici chrzecijascy atakuj nauk.
00:30:35 A co oferuj w zamian?
00:30:38 Lustrzane odbicie islamskiego terroryzmu,
00:30:41 amerykaski taliban.
00:30:48 yjemy w czasach miertelnie gronej polaryzacji,
00:30:52 gdy wielkie religie podsycaj konflikty tak dalece,
00:30:55 e trudno wrcz sobie wyobrazi, eby kiedykolwiek udao si je zagodzi.
00:30:58 W Nowym Jorku, Madrycie i Londynie
00:31:01 bylimy wiadkami tego, jak bliskowschodnie religijne szalestwo
00:31:04 wtargno w samo serce wieckiego Zachodu.
00:31:12 eby zrozumie osobnikw podobnych do Bin Ladena
00:31:15 musimy zda sobie spraw, e religijny terroryzm, ktry uprawiaj,
00:31:18 jest logiczn konsekwencj ich gbokiej wiary.
00:31:22 Nawet tak zwani wyznawcy umiarkowani
00:31:24 s integraln czci tej samej religijnej struktury,
00:31:27 umacniajc "niemylenie" jako warto pozytywn.
00:31:33 Naprawd przeraajce jest to,
00:31:35 e religijni bojownicy uwaaj, i to, co robi,
00:31:38 jest bezwzgldnie dobre.
00:31:40 Ci z nas, ktrzy wychowali si w tradycji chrzecijaskiej,
00:31:42 mog wkrtce usysze wezwanie:
00:31:43 naprzd onierze Chrystusa, do boju w imi Boga,
00:31:46 powstacie, powstacie dla Jezusa, onierze krzya.
00:31:50 Moim zdaniem jednak,
00:31:52 ta wojna midzy tak zwanym dobrem i tak zwanym zem,
00:31:54 tak naprawd jest wojn midzy zem i zem.
00:32:02 Oto Ziemia wita.
00:32:04 Tutaj zrodziy si religijne dogmaty,
00:32:07 ktre po dzi dzie rzdz ludzkim yciem.
00:32:10 Przyjechaem tutaj,
00:32:11 gdy na tym skrawku ziemi trwaj konflikty religijne,
00:32:15 ktre zagraaj caej cywilizacji i wszelkiej racjonalnoci.
00:32:21 Przeraajca mieszanka polityki i ekstremizmu religijnego,
00:32:25 doprowadzia w ostatnich piciu latach do mierci 4 tysicy osb,
00:32:28 ktre straciy ycie od kul i w zamachach bombowych.
00:32:47 Mimo zagroe,
00:32:48 turyci wci przybywaj do Jerozolimy,
00:32:51 do miejsc, ktre ich religia nakazuje im czci:
00:32:55 Drog Krzyow,
00:32:57 gdzie Jezus mia by wychostany w ostatnich chwilach ycia;
00:33:03 Kopu na Skale,
00:33:09 cian Paczu - najwitsz w skali wiata ruin Judaizmu.
00:33:31 Ten koci jest zupenie wyjtkowy
00:33:35 Z zewntrz wyglda na miejsce, w ktrym pielgnuje si nieszkodliwy mit.
00:33:38 W tym miejscu znajdowaa si Kalwaria, gdzie Jezusa ukrzyowano.
00:33:42 Tam widzimy grb Jezusa.
00:33:44 Oto Kamie Namaszczenia,
00:33:48 gdzie uoono ciao Jezusa po zdjciu z krzya
00:33:52 i namaszczono olejkami.
00:33:56 Skd pan to wie? Czy s na to jakie dowody?
00:33:59 Opowie t przekazywano sobie z ust do ust.
00:34:02 Czyli tak chce tradycja?
00:34:03 Tak, tradycja przekazywana z pokolenia na pokolenie.
00:34:06 Tu widzimy otwr, w ktrym zatknito krzy.
00:34:13 Tutaj Jezusa ukrzyowano - tu umar na krzyu
00:34:19 Pan w to chyba nie wierzy?
00:34:21 To mwi tradycja chrzecijaska.
00:34:24 Chrzecijanie wierz, e tutaj wanie krzyowano Chrystusa.
00:34:31 Dzisiaj grobem Chrystusa opiekuj si ksia wyznania greckokatolickiego.
00:34:36 Tylko tyle zostao z gazu, ktry Anio przytoczy
00:34:38 i ktrym zamkn grobowiec.
00:34:45 Uwaga na gow! Dzikuj.
00:34:50 Tutaj zoono ciao Jezusa i tutaj zmartwychwsta.
00:34:57 Niech Bg pana bogosawi, zakoczylimy zwiedzanie,
00:35:00 moe pan teraz odmwi modlitw.
00:35:08 To wite miasto
00:35:10 musi by jednym z najmniej owieconych miejsc na wiecie.
00:35:13 Jednoczenie jest to miejsce,
00:35:15 w ktrym a wrze od wzajemnej, tumionej nienawici.
00:35:19 Bliski jest dzie, gdy onierze Allacha nie znios,
00:35:22 by duej szerzy swoje idee na naszej ziemi.
00:35:40 yjemy w czasach, gdy wiara religijna
00:35:43 po raz kolejny rzuca wyzwanie rozumowi i prawdzie naukowej.
00:35:47 To jest problem nas wszystkich,
00:35:49 gdy irracjonalna natura religii jest rdem nietolerancji,
00:35:53 ktra prowadzi do morderstw.
00:35:56 Przyjechaem do Jerozolimy, eby zrozumie
00:35:59 jak arliwa religijno podsyca te krwawe konflikty.
00:36:06 Jedn z pierwszych rzeczy, ktre rzucaj si w oczy
00:36:08 jest nerwowa czujno.
00:36:10 yj to obok siebie rne grupy etniczne i religijne.
00:36:13 Ale na obszarze Starego Miasta
00:36:17 na kadym kroku spotykam wojskowe punkty kontrolne.
00:36:22 Dla muzumanw
00:36:23 teren, na ktrym znajduje si Kopua na Skale i meczet Al-Aksa
00:36:27 jest - zaraz po Mekce i Medynie -
00:36:29 najwitszym miejscem islamu.
00:36:32 Wierz oni, e to wanie tu
00:36:34 prorok Mahomet wznis si do nieba.
00:36:40 Pech chce, e ydzi wierz,
00:36:43 i wanie tu znajdowaa pierwsza i druga witynia,
00:36:47 najwitsza budowla Judaizmu.
00:37:06 ydom wolno si modli tylko w bezporedniej bliskoci ciany Paczu.
00:37:15 Gdy Jezus wkroczy do wityni, aby przepdzi z niej przekupniw,
00:37:18 w ssiedztwie nie byo adnego meczetu.
00:37:20 Gdy Arabowie podbili ten kraj,
00:37:22 wznieli w tym miejscu meczet Al-Aksa,
00:37:25 a po jakim czasie,
00:37:27 na terenie gwnej wityni, gdzie znajdowa si otarz,
00:37:33 postawili Kopu na Skale,
00:37:35 ktra nie jest meczetem w cisym tego sowa znaczeniu.
00:37:41 Dzisiaj my, ydzi, nie mamy tutaj wstpu.
00:37:50 Muzumanie odrzucaj te ydowskie roszczenia.
00:37:53 A gdy Ariel Szaron wszed na wzgrze witynne w roku 2000 
00:37:58 Przybyem tutaj z przesaniem pokoju 
00:38:02 Pojawienie si Szarona w tym miejscu wywoao wybuch drugiej Intifady,
00:38:07 palestyskiego powstania,
00:38:08 w ktrym jak dotd ycie stracio 4 tysice osb.
00:38:22 Gdyby ydzi naprawd chcieli pokoju z Arabami i muzumanami
00:38:29 nie zblialiby si do meczetu Al-Aksa.
00:38:33 Religia muzumaska nie zezwala
00:38:37 na wspistnienie z inn wiar na tym samym terenie.
00:38:40 Gdybym tam wszed, stan w jakim zaktku, daleko od meczetu,
00:38:44 gdzie na podwrzu pod drzewem,
00:38:47 a jaki muzumanin usyszaby, e si modl,
00:38:50 wezwaby policj, eby mnie usuna z terenu wityni.
00:38:55 Jeli chodzi o meczet Al-Aksa,
00:38:58 nie moe by nawet mowy o negocjacjach.
00:39:08 gdy aden muzumanin na wiecie nie ma prawa
00:39:11 do prowadzenia takich rozmw.
00:39:24 Wszystkie podejmowane przeze mnie prby rozmowy
00:39:27 natrafiaj na twardy mur religijnego nieprzejednania.
00:39:32 "Tylko moja ksiga mwi prawd! To ja mam racj, on jest w bdzie!"
00:39:37 Postanowiem zatem porozmawia z kim, kto
00:39:39 jak sdziem w swojej naiwnoci,
00:39:41 umiaby dostrzec racje po obu stronach.
00:39:45 Yousef Al-Khattab
00:39:47 nazywa si kiedy Joseph Cohen.
00:39:49 Urodzi si i wychowa w Nowym Jorku.
00:39:52 W 1998 roku przenis si do Gazy jako jeden z ydowskich osadnikw;
00:39:57 wtedy jednak odkry innego Boga,
00:39:59 Allacha.
00:40:03 Mio pana widzie.
00:40:06 Witam, prosz do rodka.
00:40:09 Tym, co rzucio mi si w oczy
00:40:11 po przybyciu do tego centrum tylu wyzna i religii,
00:40:13 jest przede wszystkim nienawi, jak rodzi wiara religijna.
00:40:16 Jestem ateist
00:40:17 i czowiekiem raczej agodnym, nie nienawidz ludzi.
00:40:21 Jednak tutaj nienawi otacza mnie ze wszystkich stron
00:40:24 wydaje si, e ma ona wiele wsplnego z religi.
00:40:26 Ja nienawidz ateistw.
00:40:27 Ich zupenie nie obchodzi, e kto cudzooy na rodku ulicy.
00:40:30 e pnagiekobiety pr꿹 si na ekranach telewizorw.
00:40:34 Nie robi to na nich adnego wraenia, bo w nic nie wierz.
00:40:36 Ateici nie wierz w prawo naturalne,
00:40:38 uwaaj, e mona zmieni konstytucj lub zasady postpowania.
00:40:42 Nie wierz w prawo boe. Jakim prawem mog si zatem kierowa?
00:40:45 Pozostaj im tylko prawa stanowione przez ludzi.
00:40:47 Zrozumiaem wreszcie, e rozmawiam z czowiekiem,
00:40:49 ktry z wasnej woli podporzdkowa si fundamentalistycznym dogmatom.
00:40:53 Co pan myli o
00:40:56 zamachach terrorystycznych w Nowym Jorku i w Londynie?
00:41:01 W porzdku, jeli chce pan rozmawia o ewolucji,
00:41:03 to zaczn od samego pocztku.
00:41:05 Co pan myli o ydach, ktrzy ju w 1948 roku
00:41:08 zniszczyli 417 arabskich wiosek wraz z meczetami?
00:41:11 Nie dotkno to pana, bo jest pan ateist
00:41:13 Co pan na to powie? Czy mielimy usi,
00:41:15 popija herbatk i pogada o tym, co powinnimy zrobi?
00:41:20 Nie, byoby to idiotyczne!
00:41:23 Gdyby nie byo pastwa Izrael,
00:41:26 nie byoby take 11 wrzenia.
00:41:28 Ale jeli mamy ze sob wspy,
00:41:31 nie moe by tak,
00:41:32 e jedni arliwie wierzcy ludzie
00:41:36 nie chc rozmawia z innymi arliwie wierzcymi ludmi
00:41:39 tylko dlatego e, ich przekonania s ze sob sprzeczne.
00:41:46 Wydaje mi si, e przepenia ci lk.
00:41:49 Domylasz si, e ta zabawa w okupacj naszej ziemi
00:41:53 i zatruwanie spoeczestw niemoralnymi ideami
00:41:57 nie bdzie trwa wiecznie.
00:41:59 Allach ma swoich onierzy,
00:42:01 ktrzy si temu przeciwstawi.
00:42:06 Chcemy tylko jednego:
00:42:08 eby niewierni opucili ziemi Mahometa,
00:42:12 chcemy, eby si std wynieli.
00:42:15 Czy Pan chce, eby islam opanowa cay wiat?
00:42:17 Oczywicie, e chc. Islam opanuje cay wiat.
00:42:20 Dlatego radz ci: przemyl swj film jeszcze raz,
00:42:22 wycofajcie swoje wojska z naszych ziem,
00:42:25 poprawcie siebie, naprawcie swoje spoeczestwo, wasze kobiety
00:42:29 Mamy naprawi nasze kobiety? To nie moja sprawa.
00:42:31 Jak bd chciay, to si same zmieni.
00:42:33 Mylisz si, to jest twoja sprawa.
00:42:35 Ubieracie swoje kobiety jak dziwki!
00:42:38 Ja nie ubieram naszych kobiet. Same si ubieraj.
00:42:40 Pozwalacie na to, takie s wasze normy,
00:42:42 eby kobiety wychodziy na ulic tak ubrane.
00:42:44 Co si dzieje z waszym spoeczestwem?
00:42:46 Ale ja si interesuj religi
00:42:48 i wpywem, jaki wywiera na ludzkie umysy. Martwi mnie
00:42:51 A my si martwimy o ciebie.
00:42:53 Kradziee, zodziejstwa! To si wam cakowicie wymkno spod kontroli...
00:43:00 Niesprawiedliwoci popenione wobec Palestyczykw
00:43:02 zrodziy zo i nienawi.
00:43:06 Trzeba jednak zrozumie,
00:43:08 e tym, co t nienawi umacnia
00:43:11 jest kult mierci i mczestwa.
00:43:18 Jeli wasi kaznodzieje bd wmawia ludziom,
00:43:20 e mczestwo za wiar i nagroda w raju
00:43:23 s lepsze ni ycie na tym wiecie,
00:43:26 zawsze znajdzie si kilku szalecw, ktrzy w to uwierz.
00:43:30 W ten sposb rodzi si zaklte koo zemsty, wojny i cierpie.
00:43:49 Jestem tutaj, na Grze Oliwnej,
00:43:51 patrz na to pikne, staroytne miasto.
00:43:56 Wysuchaem wielu skrajnych stwierdze,
00:43:58 wielu sw nienawici i bigoterii,
0:44:01 jakich nie syszaem nigdy dotd.
00:44:04 Nie wiem, jaka bdzie przyszo wiata,
00:44:07 dokd ludzie bd myle w ten sposb.
00:44:10 A ludzie bd myle w ten sposb
00:44:12 tak dugo, jak dugo bd uczeni
00:44:14 od wczesnego dziecistwa, od koyski,
00:44:18 e w religii jest co dobrego,
00:44:21 e jest co dobrego w tym, e wierzymy tylko dlatego e, nas to tego nakoniono
00:44:27 zamiast przyj co lub odrzuci w oparciu o dowody.
00:44:36 Zabijanie dla Boga jest nie tylko mordercze,
00:44:40 jest rwnie idiotyczne.
00:44:45 Inaczej ni religia,
00:44:47 nauka nie udaje, e wie wszystko.
00:44:50 Nadal poszukuje odpowiedzi na wiele pyta o pochodzenie wszechwiata.
00:44:58 To, e nauka nie zna odpowiedzi na wiele pyta,
00:45:01 nie oznacza, e znaj je staroytne teksty, ktre uznalimy za wite.
00:45:09 Nauka nie moe udowodni nieistnienia Boga,
00:45:12 ale to nie znaczy, e Bg istnieje.
00:45:14 Istniej miliony rzeczy, ktrych istnienia nie potrafimy obali naukowo.
00:45:20 Filozof Bertrand Russell zaproponowa analogi:
00:45:24 Wyobramy sobie chiski czajnik do herbaty,
00:45:26 krcy po orbicie soca.
00:45:29 Nie moemy udowodni, e czajnik ten nie istnieje,
00:45:32 bo jest zbyt may, ebymy mogli dostrzec go przez teleskop.
00:45:36 Nikt poza garstk szalecw nie powie,
00:45:38 e wierzy w istnienie tego czajnika tylko dlatego
00:45:40 e nie moemy udowodni, i on nie istnieje.
00:45:42 Moe w tej sprawie musimy by agnostykami, w technicznym sensie tych sw
00:45:46 ale w praktyce,
00:45:47 w sprawie czajnika krcego wok soca, wszyscy jestemy ateistami.
00:45:52 Wyobramy sobie teraz, e cae spoeczestwo
00:45:54 nauczyciele, starszyzna,
00:45:57 wierz w istnienie tego czajnika.
00:46:00 legenda o czajniku przekazywana jest z pokolenia na pokolenie;
00:46:03 staa si wan czci tradycji
00:46:05 napisano nawet wite ksigi traktujce o chiskim czajniku.
00:46:08 Wwczas, gdyby kto owiadczy, e nie wierzy w jego istnienie,
00:46:12 uznanoby go za ekscentryka lub nawet za szaleca.
00:46:18 Istnieje nieskoczona liczba rzeczy, w rodzaju niebiaskiego czajnika,
00:46:21 ktrych nieistnienia nie potrafimy udowodni.
00:46:23 wrki, jednoroce
00:46:27 i zoliwe skrzaty
00:46:28 Nie moemy wykaza, e nie istniej.
00:46:30 Jednak nie wierzymy w nie
00:46:32 tak samo, jak nie wierzymy w bogw staroytnego Egiptu
00:46:36 lub w greck Afrodyt.
00:46:40 Wszyscy jestemy ateistami,
00:46:42 gdy chodzi o wikszo bogw, w ktrych wierz ludzie.
00:46:47 Niektrzy z nas po prostu nie wierz w jednego boga wicej.
00:47:01 W nastpnym odcinku wykaemy,
00:47:03 e religia jak wirus atakuje gownie ludzi modych.
00:47:07 Bg Ksigi, w ktrej wielu z nas szuka recept moralnych,
00:47:11 jest najbardziej bezlitosnym i mciwym bohaterem
00:47:15 w historii literatury
00:47:17 Tumaczenie: Andrzej Dominiczak
00:47:19 racjonalista.pl